در حالی که مصرف مت‌آمفتامین (شیشه) یکی از معضلات اصلی سلامت عمومی در جامعه است، پرسش مهمی مطرح می‌شود: تا چه حد اعتیاد یک بیماری انتخابی است و تا چه حد تحت تأثیر عوامل بیولوژیکی و ارثی قرار دارد؟ تحقیقات علمی نشان می‌دهند که اعتیاد به شیشه، مانند سایر سوءمصرف‌های مواد، یک بیماری چندعاملی است که در آن، ژنتیک سهم قابل توجهی در تعیین آسیب‌پذیری افراد دارد.

نقش ژنتیک (استعداد ارثی):

• بله، ژنتیک نقش قابل توجهی دارد. تخمین زده می‌شود که ژن‌ها می‌توانند بین ۴۰ تا ۶۰ درصد در احتمال ابتلای فرد به اعتیاد دخیل باشند.

• ژن‌ها می‌توانند بر مواردی مانند:

  • تمایلات رفتاری.
  • نحوه‌ی پاسخ مغز به مواد مخدر (سیستم پاداش دوپامین).
  • میزان تحمل بدن نسبت به مواد.
  • آسیب‌پذیری در برابر اختلالات روانی که با اعتیاد همزمان می‌شوند، تأثیر بگذارند.
• داشتن سابقه اعتیاد در خانواده، احتمال تمایل به مصرف و خطر اعتیاد را افزایش می‌دهد، اما به این معنی نیست که فرد حتماً معتاد خواهد شد.

نقش عوامل غیر ژنتیکی (محیط):

• خیر، ژنتیک به‌تنهایی عامل اعتیاد نیست. اعتیاد نتیجه‌ی تعامل ژن‌ها و عوامل محیطی است.

• عوامل محیطی مانند:

  • نوع تربیت خانوادگی و سبک زندگی.
  • فشارهای اجتماعی و دوستان مصرف‌کننده.
  • استرس، تروما و شرایط روحی نامناسب.
  • در دسترس بودن مواد.
• به همین دلیل، حتی با وجود زمینه ژنتیکی، با آگاهی، مدیریت استرس، و زندگی در محیط سالم می‌توان از ابتلا به اعتیاد پیشگیری کرد.

خلاصه:

اعتیاد به شیشه نه کاملاً ارثی است و نه کاملاً اکتسابی، بلکه یک بیماری چندعاملی است که در آن، استعداد ژنتیکی (ارثی) می‌تواند خطر ابتلا را بالا ببرد، اما عوامل محیطی و انتخاب‌های فردی نقش تعیین‌کننده‌ای در بروز آن دارند.